{"id":7632,"date":"2021-07-04T09:43:10","date_gmt":"2021-07-04T07:43:10","guid":{"rendered":"https:\/\/spiewniksiedleckiego.pl\/?p=7632"},"modified":"2021-07-04T09:44:07","modified_gmt":"2021-07-04T07:44:07","slug":"rola-muzyki-w-edukacji-i-formacji-ksiezy-misjonarzy-w-polsce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/spiewniksiedleckiego.pl\/?p=7632","title":{"rendered":"Rola muzyki w edukacji i formacji ksi\u0119\u017cy misjonarzy w Polsce"},"content":{"rendered":"

\u015aw. Wincenty a muzyczne kszta\u0142cenie duchownych<\/strong>
\nWincenty a Paulo (1581-1660), przed cz\u0142onkami za\u0142o\u017conego przez siebie Zgromadzenia Misji (1625), postawi\u0142 trzy g\u0142\u00f3wne cele: d\u0105\u017cenie do w\u0142asnej doskona\u0142o\u015bci, g\u0142oszenie Ewangelii ubogim, oraz formacj\u0119 duchownych. Poniewa\u017c formacja duchownych by\u0142a podporz\u0105dkowana idei g\u0142oszenia misji (dla skutecznego przekazywania Ewangelii potrzebni byli dobrze uformowani duchowni), a d\u0105\u017cenie do doskona\u0142o\u015bci jest zadaniem ka\u017cdego chrze\u015bcijanina, zatem g\u0142\u00f3wnym celem Zgromadzenia Misji by\u0142o g\u0142oszenie Ewangelii ubogim.<\/p>\n

Wincenty zainicjowa\u0142 cztery formy kszta\u0142cenia duchowie\u0144stwa: \u0107wiczenia duchowne przed \u015bwi\u0119ceniami, konferencje wtorkowe, seminaria oraz rekolekcje dla kap\u0142an\u00f3w. Jak czytamy w biografiach \u2013 sam umia\u0142 dobrze \u015bpiewa\u0107 oraz przywi\u0105zywa\u0142 ogromn\u0105 wag\u0119 do muzycznej edukacji alumn\u00f3w. W pewnym sensie stawia\u0142 j\u0105 nawet na r\u00f3wni z formacj\u0105 intelektualn\u0105 w dziedzinach teologicznych. Takie stwierdzenie mo\u017ce dzisiaj dziwi\u0107, ale faktem jest jego odpowied\u017a na uwag\u0119, i\u017c np. jezuickie instytucje nie przywi\u0105zuj\u0105 w og\u00f3le wagi
\ndo \u015bpiewu, za\u015b k\u0142ad\u0105 nacisk na nauk\u0119. Wincenty odpar\u0142: To zupe\u0142nie co innego, oni \u015blubuj\u0105 uroczy\u015bcie, \u017ce zajmowa\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 nauk\u0105, potrzebuj\u0105 zatem s\u0142awy; a w seminarium daleko potrzebniejsze s\u0105 pobo\u017cno\u015b\u0107 oraz \u015brednia nauka, znajomo\u015b\u0107 \u015bpiewu i obrz\u0119d\u00f3w ko\u015bcielnych, umiej\u0119tno\u015b\u0107 katechizowania i g\u0142oszenia kaza\u0144. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 \u015bpiewania Wincenty stawia\u0142 obok pobo\u017cno\u015bci, \u201e\u015bredniej nauki\u201d, znajomo\u015bci obrz\u0119d\u00f3w ko\u015bcielnych, umiej\u0119tno\u015bci katechizowania i g\u0142oszenia kaza\u0144. Zale\u017ca\u0142o mu wi\u0119c na praktycznym wykszta\u0142ceniu duchownych. Warto tu zauwa\u017cy\u0107 rzecz, o kt\u00f3rej b\u0119dzie mowa w dalszej cz\u0119\u015bci referatu. Mo\u017cliwe, \u017ce Wincenty zauwa\u017ca\u0142 zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy umiej\u0119tno\u015bciami muzycznymi a efektywno\u015bci\u0105 w przekazie s\u0142owa m\u00f3wionego, skoro m\u00f3wi\u0142 o nich razem.<\/p>\n

Zwr\u00f3\u0107my te\u017c uwag\u0119 na wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powanie w wypowiedziach Wincentego problematyki nauczania \u015bpiewu z ceremoniami. \u015apiew gregoria\u0144ski jest cz\u0119\u015bci\u0105 liturgii, \u015bci\u015ble \u0142\u0105czy si\u0119 z ceremoniami. Wincenty zazwyczaj m\u00f3wi\u0142 o ceremoniach i \u015bpiewie \u0142\u0105cznie. W tym kontek\u015bcie bardzo znacz\u0105co brzmi\u0105 jego s\u0142owa \u015bwiadcz\u0105ce o zatroskaniu o pi\u0119kno w liturgii: Przypatrywa\u0142em si\u0119 o\u015bmiu ksi\u0119\u017com odprawiaj\u0105cym msze \u015bwi\u0119te, a ka\u017cdy inaczej… Na p\u0142acz mi si\u0119 zbiera\u0142o… zdaje mi si\u0119, \u017ce nie by\u0142o nic brzydszego na \u015bwiecie nad r\u00f3\u017cne sposoby jej odprawiania. Czy w innym miejscu: Ceremonie w rzeczywisto\u015bci s\u0105 tylko cieniem, lecz jest to cie\u0144 rzeczy najwznio\u015blejszych; wymagaj\u0105, aby je wykonywano z mo\u017cliwie najwi\u0119ksz\u0105 uwag\u0105, z religijnym namaszczeniem, skromno\u015bci\u0105 i powag\u0105. Jednolito\u015b\u0107, czy mo\u017cna powiedzie\u0107 \u2013 pewna jako\u015b\u0107 jedno\u015bci to cecha charakteryzuj\u0105ca pi\u0119kno w sztuce i do\u015bwiadczenie religijne, na kt\u00f3re wida\u0107 Wincenty nie by\u0142 oboj\u0119tny.<\/p>\n

W jedenastym tomie pism Wincentego zebranych przez Pierre\u2019a Costa czytamy: Ksi\u0105dz Wincenty usilnie poleci\u0142 wszystkim seminarzystom i uczniom, \u017ceby uczyli si\u0119 \u015bpiewa\u0107 i powiedzia\u0142, \u017ce jest to rzecz, po\u015br\u00f3d wielu, kt\u00f3r\u0105 ka\u017cdy ksi\u0105dz powinien umie\u0107. \u00abC\u00f3\u017c! Czy nie jest rzecz\u0105 wstydliw\u0105 \u2013 powiedzia\u0142 \u2013 widzie\u0107 wie\u015bniak\u00f3w umiej\u0105cych \u015bpiewa\u0107 i to bardzo dobrze! Jaki wstyd dla nas, kt\u00f3rzy \u015bpiewa\u0107 nie umiemy!\u00bb A dowiedziawszy si\u0119, \u017ce uczniowie nie uczyli si\u0119 ju\u017c wi\u0119cej \u015bpiewa\u0107 i \u017ce ta praktyka zosta\u0142a zaniechana, wykrzykn\u0105\u0142: \u00abO m\u00f3j Bo\u017ce, z ilu rzeczy, kt\u00f3re si\u0119 dziej\u0105 z mojej winy, przyjdzie mi zda\u0107 rachunek wobec was! Ach! I jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce zaprzestano nauki \u015bpiewu? Prosz\u0119 was ksi\u0119\u017ce Alm\u00e9ras i ksi\u0119\u017ce Berthe, by\u015bcie si\u0119 zebrali i zaprosili na to spotkanie ksi\u0119dza Portail, aby zastanowi\u0107 si\u0119 nad \u015brodkami, by \u017caden nie uko\u0144czy\u0142 seminarium i swoich studi\u00f3w bez znajomo\u015bci \u015bpiewania\u00bb . Te bardzo mocne s\u0142owa Wincentego, w kt\u00f3rych nabycie umiej\u0119tno\u015bci sprawnego \u015bpiewania obwarowa\u0142 bardzo powa\u017cn\u0105 sankcj\u0105 \u2013 dobitnie \u015bwiadcz\u0105 o wadze, jak\u0105 Wincenty przyk\u0142ada\u0142 do muzycznego kszta\u0142cenia duchownych. Cho\u0107 mo\u017cna je rozumie\u0107 i tak, i\u017c jedynie wyra\u017caj\u0105 trosk\u0119 o zapewnienie wychowankom mo\u017cliwo\u015bci nauczenia si\u0119 \u015bpiewu przed \u015bwi\u0119ceniami.<\/p>\n

Wincenty by\u0142 rozmi\u0142owany w prostym ludzie. Dla jego pos\u0142ugi po\u015bwi\u0119ci\u0142 swoje \u017cycie i dla pracy w\u015br\u00f3d \u2013 jak mawia\u0142 \u2013 \u201ewie\u015bniak\u00f3w\u201d anga\u017cowa\u0142 szereg ludzi. Tak\u017ce umiej\u0119tno\u015bci muzyczne prostego ludu Wincenty stawia\u0142 ksi\u0119\u017com jako przyk\u0142ad: S\u0142ucha\u0142em z zachwytem wie\u015bniak\u00f3w, kt\u00f3rzy intonowali psalmy, nie opuszczaj\u0105c ani jednej nuty. W\u00f3wczas m\u00f3wi\u0142em sobie: ty kt\u00f3ry jeste\u015b ich ojcem duchownym, ty tego nie umiesz. Smuci\u0142em si\u0119. C\u00f3\u017c za wstyd dla duchownych, \u017ce B\u00f3g pozwoli\u0142, aby biedny lud zachowa\u0142 pie\u015bni, B\u00f3g, kt\u00f3ry raduje si\u0119 i \u2013 \u017ce o\u015bmiel\u0119 si\u0119 tak rzec \u2013 ma w tym przyjemno\u015b\u0107, gdy wy\u015bpiewuje si\u0119 Jego chwa\u0142\u0119. I w innym miejscu: Znajomo\u015b\u0107 \u015bpiewu liturgicznego jest obowi\u0105zkiem kap\u0142an\u00f3w. (\u2026) Nie wstyd by by\u0142o widzie\u0107 wie\u015bniak\u00f3w umiej\u0105cych \u015bpiewa\u0107, i to bardzo dobrze. Jak\u017ce wstyd dla nas, \u017ce my tego nie umiemy. O konieczno\u015bci muzycznego kszta\u0142cenia misjonarzy \u2013 przysz\u0142ych wychowawc\u00f3w duchowie\u0144stwa diecezjalnego, Wincenty m\u00f3wi\u0142: pewien biskup chce powierzy\u0107 misjonarzom trzy seminaria do prowadzenia. \u00abA kt\u00f3\u017c to s\u0105 ci, kt\u00f3rym tak wa\u017cne zadanie chce poleci\u0107? To ludzie, kt\u00f3rzy nawet \u015bpiewa\u0107 nie umiej\u0105\u00bb.<\/p>\n

Od samego pocz\u0105tku, zgodnie zreszt\u0105 z zaleceniami Ko\u015bcio\u0142a, w seminariach misjonarskich nauczano \u015bpiewu gregoria\u0144skiego. W po\u0142owie XVII w. program dnia dla student\u00f3w w Seminarium \u015bw. \u0141azarza w Pary\u017cu, kt\u00f3ry to program by\u0142 wzorcem dla wszystkich prowadzonych przez misjonarzy seminari\u00f3w, przewidywa\u0142 codzienn\u0105 nauk\u0119 \u015bpiewu mi\u0119dzy 13.00 a 13.45 . Nadto, zalecano wprowadzanie przerw w czasie studium i przeznaczanie ich m.in. na \u015bpiew gregoria\u0144ski. Uczono jedynie \u015bpiewu gregoria\u0144skiego. Wszelka muzyka poza chora\u0142em, traktowana by\u0142a jako niepotrzebna kap\u0142anowi rozrywka \u2013 frywolna, zb\u0119dna i \u015bwiecka. Jak wynika z planu studi\u00f3w Seminarium \u015bw. \u0141azarza w Pary\u017cu w 1720 r., nie wolno wr\u0119cz by\u0142o naucza\u0107 muzyki polifonicznej ani religijnych \u015bpiew\u00f3w ludowych . Nast\u0119pca \u015bw. Wincentego, prze\u0142o\u017cony generalny ks. Jean Bonnet zabrania\u0142 nawet posiadania w domach i w seminariach instrument\u00f3w muzycznych, upatruj\u0105c w nich przeszkod\u0119 w nauce i w \u017cyciu wewn\u0119trznym, odci\u0105gaj\u0105c\u0105 od powa\u017cnych zaj\u0119\u0107. Zalecenia ks. Bonneta mo\u017cemy odnale\u017a\u0107 tak\u017ce w upomnieniach polskich wizytator\u00f3w: ks. Piotra \u015aliwickiego w I po\u0142. XVIII w. oraz ks. Mateusza Gorzkiewicza w I po\u0142. XIX w.<\/p>\n

Muzyczne kszta\u0142cenie misjonarzy w Polsce do 1864 r.<\/strong>
\nW Polsce misjonarze rozpocz\u0119li prac\u0119 w roku 1651. W latach 1675\u20131864, czyli od utworzenia pierwszego seminarium w Warszawie do kasaty polskiej prowincji zgromadzenia, mo\u017cemy wyr\u00f3\u017cni\u0107 trzy okresy seminaryjnej edukacji. Pierwszy zacz\u0105\u0142 si\u0119 w latach siedemdziesi\u0105tych XVII w. i sko\u0144czy\u0142 kasat\u0105 jezuit\u00f3w w 1773 r., drugi to lata od pierwszego rozbioru Polski do Kongresu Wiede\u0144skiego w 1815 r., za\u015b trzeci okres sko\u0144czy\u0142 si\u0119 wraz z upadkiem powstania styczniowego. W pierwszym okresie formacja w seminariach nierzadko trwa\u0142a tylko kilka tygodni, nie przekracza\u0142a za\u015b dw\u00f3ch lat.<\/p>\n

Przyjmowano kandydat\u00f3w po uko\u0144czonych studiach filozoficzno-teologicznych, dokszta\u0142cano ich jedynie w dziedzinie wiedzy praktycznej. Studiowa\u0142o kilku kleryk\u00f3w, czasem kilkunastu, z rzadka kilkudziesi\u0119ciu. Nauczaniem zajmowa\u0142o si\u0119 dw\u00f3ch, czasem czterech profesor\u00f3w. Drugi okres to czas, kiedy kandydaci ze wzgl\u0119du m.in. na likwidacj\u0119 kolegi\u00f3w jezuickich przychodzili do seminarium s\u0142abo lub w og\u00f3le nieprzygotowani. Trzeba by\u0142o zreorganizowa\u0107 plan zaj\u0119\u0107 i metod\u0119 wyk\u0142ad\u00f3w. Trzeci okres charakteryzowa\u0142 si\u0119 zwi\u0119kszeniem kadry nauczycielskiej, przed\u0142u\u017ceniem czasu trwania studi\u00f3w oraz wprowadzeniem do seminari\u00f3w nowych przedmiot\u00f3w i nowych podr\u0119cznik\u00f3w. Zawsze jednak seminaria misjonarskie cechowa\u0142o wychowanie praktyczne, st\u0105d ogromny nacisk na teologi\u0119 pastoraln\u0105, katechetyk\u0119, ceremonie i \u015bpiew ko\u015bcielny , kt\u00f3ry nauczany by\u0142 przez ca\u0142y okres kszta\u0142cenia. Aby sobie u\u015bwiadomi\u0107 jaki wp\u0142yw mieli misjonarze na muzyk\u0119 ko\u015bcieln\u0105 w Polsce, wystarczy zaznaczy\u0107, \u017ce na trzydzie\u015bci jeden seminari\u00f3w w Polsce u schy\u0142ku XVIII w., dwadzie\u015bcia dwa by\u0142y w r\u0119ku misjonarzy.<\/p>\n

W prowadzonych przez misjonarzy seminariach w Polsce zaj\u0119cia ze \u015bpiewu odbywa\u0142y si\u0119 z regu\u0142y dwie godziny tygodniowo, nadto na \u0107wiczenia w \u015bpiewie mog\u0142a by\u0107 przeznaczona tak\u017ce popo\u0142udniowa rekreacja.<\/p>\n

W XVII w. misjonarze nauczali w Polsce \u015bpiewu korzystaj\u0105c z dw\u00f3ch pozycji: Psalterium secundum Ritum Officii Romani ex Decreto SS. Concilii Tridentini restitutum\u2026, wydanego w Krakowie w 1654 r., kt\u00f3rego u\u017cywali klerycy eksterni\u015bci w seminarium \u015bwi\u0119tokrzyskim w Warszawie oraz z Antyfonarza wydanego w XVII w. w Krakowie, z kt\u00f3rego korzystali klerycy misjonarscy. Obydwie ksi\u0119gi zawiera\u0142y chora\u0142 o typie tradycyjnym.<\/p>\n

Podstaw\u0105 edukacji chora\u0142owej w XVIII w. by\u0142o anonimowe dzie\u0142ko wydane w drukarni akademickiej w Krakowie w 1761 r. pt. Rudimenta musicae choralis. Zawiera ono rys historyczny \u015bpiewu gregoria\u0144skiego, wiadomo\u015bci o skali muzycznej, systemie liniowym, kluczach, solmizacji gregoria\u0144skiej, interwa\u0142ach, trybach ko\u015bcielnych, tonach psalmowych. W dalszej cz\u0119\u015bci podr\u0119cznik przytacza tony oracji, Glorii, episto\u0142y i Ewangelii w wersji rzymskiej oraz tzw. tonu krakowskiego, Credo, Ite missa est. W dodatku zamieszczono \u015bpiewy Officium defunctorum. Podr\u0119cznik napisany jest w \u00f3wczesnym stylu wyk\u0142ad\u00f3w, sk\u0142ada si\u0119 z pyta\u0144 i obszernych odpowiedzi.<\/p>\n

Z lat 1763-1769 pochodzi r\u0119kopis Graduale pro festis solemnioribus, napisany dla u\u017cytku ko\u015bcio\u0142a stradomskiego w Krakowie, b\u0119d\u0105cy \u015bwiadectwem \u00f3wczesnej praktyki wykonawczej u misjonarzy na Stradomiu. Zawiera nie tylko repertuar, ale tak\u017ce ukazuje praktyk\u0119 wykonawcz\u0105, np. dwug\u0142osowo\u015b\u0107, przeciwstawianie \u015bpiewu solowego \u015bpiewom zespo\u0142owym w ramach tego samego odcinka tekstu, nag\u0142e kontrasty dynamiczne w obr\u0119bie jednej melizmy. 18 Z 1803 r. pochodzi r\u0119kopis skryptu alumna seminarium \u015bwi\u0119tokrzyskiego Piotra J\u00f3zefa Hersztowskiego, pt. Cantionale. Sk\u0142ada si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci: 1. De notis choralibus et earum distantiis; 2. Principia cantus cum exempliis; 3. Intonationes psalmorum . 19 Z 1817 r. pochodzi r\u0119kopis Cantionale nieznanego autora, podpisany inicja\u0142ami M.G. Ks. Karol Mrowiec sugeruje, \u017ce chodzi o autorstwo misjonarza ks. Mateusza Gorzkiewicza, profesora seminarium pozna\u0144skiego. Dzie\u0142o nie zawiera Instructio ad cantum choralem, ale jest obszernejsze nawet od III wyd. Cantionale ecclesiasticum ks. Paw\u0142a Rzymskiego z 1833 r.<\/p>\n

Jednym z podstawowych podr\u0119cznik\u00f3w do nauki \u015bpiewu w XIX w. by\u0142 wydany w 1822 r. Cantionale ecclesiasticum ks. Paw\u0142a Rzymskiego CM. Zawarty w nim zakres wiadomo\u015bci teoretycznych przewy\u017csza\u0142 \u00f3wczesne publikacje z tej dziedziny. Przede wszystkim jednak zawiera\u0142 najwa\u017cniejsze \u015bpiewy zwi\u0105zane z funkcjami liturgicznymi podzielone na dwie cz\u0119\u015bci: cz. I \u2013 Processionale (aspersja, procesje oraz polskie pie\u015bni ko\u015bcielne), cz. II \u2013 Funebrale (Officium defunctorum, msza za zmar\u0142ych, pogrzeb, procesja na dzie\u0144 zaduszny) .<\/p>\n

Z 1828 r. pochodzi r\u0119kopis Principia cantus choralis z Wilna, napisany na G\u00f3rze Zbawiciela. Skrypt ten szerzej omawia zagadnienie kluczy, znak\u00f3w muzycznych i skal, notuje \u0107wiczenia solmizacyjne, tony psalmowe oraz spos\u00f3b \u015bpiewania lekcji i oficjum za zmar\u0142ych w tzw. tonie polskim.<\/p>\n

Na podstawie tych podr\u0119cznik\u00f3w mo\u017cna przyj\u0105\u0107, i\u017c nauka \u015bpiewu, cho\u0107 skupiaj\u0105ca si\u0119 przede wszystkim na praktyce, by\u0142a prowadzona metodycznie. Uczniowie musieli np. opanowa\u0107 \u015bpiewanie interwa\u0142\u00f3w, kt\u00f3re poprzedza\u0142o \u015bpiew z podstawionym tekstem . Klerycy opr\u00f3cz zaj\u0119\u0107 ze \u015bpiewu, kt\u00f3re\u00a0 bardziej ni\u017c wyk\u0142adami nale\u017ca\u0142oby nazywa\u0107 \u0107wiczeniami, brali udzia\u0142 w \u015bpiewie podczas nabo\u017ce\u0144stw: podczas sumy, na procesjach. Obecny stan bada\u0144 nie pozwala wskaza\u0107 na istnienie orkiestr seminaryjnych. Uwzgl\u0119dniaj\u0105c nastawienie \u00f3wczesnych prze\u0142o\u017conych generalnych i prowincjalnych do tego typu muzyki, raczej by\u0142o to niemo\u017cliwe. W XVIII w. bowiem tak\u017ce prze\u0142o\u017ceni Polskiej Prowincji Zgromadzenia Misji, id\u0105c za zgromadzeniowymi zaleceniami, stawiali przeszkody og\u00f3lnomuzycznemu kszta\u0142ceniu misjonarzy, zabraniaj\u0105c np. u\u017cywania instrument\u00f3w muzycznych. Kleryk\u00f3w obowi\u0105zywa\u0142 zakaz gry na instrumentach, gdy\u017c muzykowanie postrzegano jako marnowanie czasu (1731). Tak\u017ce niezbyt ch\u0119tnie \u2013 przynajmniej oficjalnie \u2013 pozwalano na \u015bpiew wielog\u0142osowy. Podczas wizytacji domu stradomskiego, odbytej w Krakowie w okresie od 14 czerwca do 3 lipca 1756 r., prze\u0142o\u017cony prowincjalny ks. wizytator Piotr \u015aliwicki pozwoli\u0142 na \u015bpiewy wielog\u0142osowe tylko trzy lub cztery razy w roku i to za wyra\u017an\u0105 zgod\u0105 prze\u0142o\u017conego domu. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce zakaz ten nie by\u0142 zbyt gorliwie przestrzegany, skoro zachowa\u0142o si\u0119 niema\u0142o utwor\u00f3w ch\u00f3ralnych, co \u015bwiadczy o du\u017cej popularno\u015bci tego rodzaju \u015bpiew\u00f3w w seminariach i istnieniu ch\u00f3r\u00f3w seminaryjnych.<\/p>\n

Wi\u0119cej…<\/strong><\/a><\/p>\n

Ks. Wojciech Ka\u0142amarz CM<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015aw. Wincenty a muzyczne kszta\u0142cenie duchownych Wincenty a Paulo (1581-1660), przed cz\u0142onkami za\u0142o\u017conego przez siebie Zgromadzenia Misji (1625), postawi\u0142 trzy g\u0142\u00f3wne cele: d\u0105\u017cenie do w\u0142asnej doskona\u0142o\u015bci, g\u0142oszenie Ewangelii ubogim, oraz formacj\u0119 duchownych. Poniewa\u017c formacja duchownych by\u0142a podporz\u0105dkowana idei g\u0142oszenia misji (dla skutecznego przekazywania Ewangelii potrzebni byli dobrze uformowani duchowni), a d\u0105\u017cenie do doskona\u0142o\u015bci jest zadaniem ka\u017cdego chrze\u015bcijanina, zatem g\u0142\u00f3wnym celem […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7741,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-7632","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/spiewniksiedleckiego.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7632","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/spiewniksiedleckiego.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/spiewniksiedleckiego.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/spiewniksiedleckiego.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/spiewniksiedleckiego.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7632"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/spiewniksiedleckiego.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7632\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/spiewniksiedleckiego.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7741"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/spiewniksiedleckiego.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7632"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/spiewniksiedleckiego.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7632"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/spiewniksiedleckiego.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7632"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}